Literary Artworks

ఎర్రమిల్లారివీధి ఆమూలనుంచి మాచిరాజారివీధి ఈమూలదాకా

పత్తిమందారవంటి తెల్లరూపుతో… “మందారం” చంద్రాయణంకి వచ్చిందంటే..మగాడికి ఒంటిమీద గుడ్డాగదు…నోట్లో తడిజాడ కలికానికైనా కనపడదు.

ఒంట్లో వేడి నిలువెత్తు ఈలదుంగల మంటే.

మగాడనేవాడికి ‘మందారం’ వయస్కాంత…ఆయ:స్కాన్తం…

ఓ గులాబీజాములగుత్తి.

బాహా ఒళ్లుగట్టిపడ్డమిరియపుజున్ను.

తాపేశ్వరం తాజాకేజీకాజా.

సైజుతో.. సరిపోలికని గోడవతలకి విసిరేస్తే…”పూరియా”శేట్ అమ్మే మిర్చిబజ్జీ మరియు అల్లంపకోడీ!

…సురసుర సురారికత్తె.

ఇహ మందారం ఊరోళ్ల ఉమ్మడిసొత్తులా!ఊరికంతా మరదలులా ఝణాయింపు!!

సిగగొయ్యా!అసలు దాని ఝణాయింపే చెయ్యేరుపెద్దకాపు అచ్చోసిన ఆంబోతు వైనం…ఈ పోలిక అతకదని తెలిసినా.

మందారం రాకతెలిపే సౌంజ్ఞలు మచ్చుకు కొన్ని ఊరివారికి సంకేతాలై.

పెద్దమసీదు చిన్నిగెడ్డం మీరాసాహెబ్ వద్ద సగండబ్బు…సగంవగలు జమచేసికొన్న ‘మరికొళందు’ అత్తరు వాసన…ఆగుభాళింపు మందారంరాకతెలిపే ప్రోటోకాల్.

ఇహ కట్టూ బొట్టూ….ఇదో గిలిగింత పడిచచ్చిచూసే కళ్ళకు.

చమ్కీల్ చమ్కీల్ తెల్లచీరమీద చారడేసిపెద్దగులాబీగుత్తుల ప్రింటు…మధ్యనకొట్టొచ్చినట్టుకనపడే ఆకుదొంతుల ఆనవాళ్ళతో.

ఇక ఆ చీరెకట్టు…అబ్బో చీరకే సిగ్గేసేంత బిగి….జిగిజిగేల్.

అసలు పిటపిటలాడే వ్యక్తికి సజీవ సాక్ష్యం మందారం.

వక్ఖరవ్వ తక్కువ

దుబ్బుగడ్డితో ఓ జడ…కిందుగా అర్ధచంద్రుళ్ళా మల్లెపూల దండా… ఓ బెత్తెడు వెనుకపట్టుతోజాకెట్.. నడుముక్రిందుగా హంపీ అక్కాచెల్లెలురాయిలా పిరుదుబిరుదులూ….రమ్భాస్తంభలూ…బిగుతుపిక్కలూ…గజ్జెలపట్టీలూ.. తనవెనుక సరంజామా!

ఎందుకు ముందుగా.. వెనుకనే వర్ణించానంటే… గూడావాడి పెద్దగోడమీద కూర్చుని ఉప్పుకారం అద్దుకుంటూ దొంగచాటుగా మామిడి పిందెల మజాచేసుకునే కిష్కింధవాసులుగా మేం మాచిరాజారి వీధిలో చిరపరిచితులం. అందుకే..

ఆవంక మాచిరాజు రామదాసుగారు…  ఇటు గూడాచంద్రoగారి అరుగుమీదజమైన ఐనాపురం సారధిగారు… మావైనం సాంతం పసిగట్టి హుంకరిస్తారేమోననే చిన్నపాటి వినయభయం వెన్నులో.

అందుకే మధ్యేమార్గంగా వెన్నుదర్శనప్రక్రియని చెప్పటం ఓ ఒడుపుగా అందిపుచ్చుకున్నాం.

ఐతే వక్ఖకోరిక మాకిష్కింధ సమూహంలో బలంగా ఉంది.

‘ఒరే సాయీ!వెనుకే ఇంత భీభత్సరసాయనపు రంగరింపు బుర్రని కలియదిప్పుతోందే ఇహ సాహసించి…తన మొహం వైపు చూడనట్టుగా ఓసారి చూసేస్తే…మన బుర్రలు ఏమౌతాయి…

“బహుశా కమలేశ్వరాటాకీస్ వెనుక ఖాళీస్థలంలో చేసే సర్కస్లో గ్లోబులోతిరిగే బుల్లెట్ మాదిరి గింగిరాలు తిరగవూ!!!

‘ఇనాసరే…కొంత సాహసించి …మరికొంత పెద్దరికాన్ని లేతమీసాలపైపూసి…చెన్నమల్లేశ్వరుడికి ఓ దండం పడేసి కార్యరంగంలోకి గబుక్కున దూకేసి మందారం మొత్తాన్ని కళ్లారాచూసే పనికానిచ్చి…తరిద్దాం….”

అనుకున్నాం అసెంబ్లీతీర్మానం లెఖ్ఖ.

అసలు మందారాన్ని క్రీగంట చూడ్డానికి కూడా గుబురుమీసాలవాళ్లే కొంత ఆలోచించిచూసే పరిస్థితి అమలాపురానికి ఉందని గడియారస్తంభం సాక్షిగా కోనసీమకి ఎరుకే.

అందుకే నిక్కరువాలాలమైన మాకు ఇంత ఆలోచన… మందారం ముందువైపు సోహసు-సోయగం వైనాన్ని మా కళ్ళతో పప్పుధప్పళంలా సాంతం జుర్రేయాలని.

అందుకే  హైస్కూల్ రోడ్డుఆబోతులా మాలో ఏదో తెగింపు…మందారం వంటిఅత్తరులా మామనసుని చుట్టేసి.

“ఆరోజెప్పుడో?”అని పుల్లయ్య కాఫీహోటల్లో,గరిగుంట చెరువు మలుపులో,మూగాడి కొట్లో మసాలావడలు తినేడప్పుడో… ఆఖరికి..మాచిరాజారి దొరువులో ప్రొద్దుటేళ చెంబులతో గూడిన సామూహిక చర్చల్లో…ఇదే పతాక శీర్షిక అప్పట్లో!

ఐతే…ఎప్పటికైనా ఈ సమస్యని కోటిపల్లిరేవును డింగితో దాటినట్టు దాటేయాలని మాకిష్కింధలతీర్మానం.

“ఎందుకూ.. వక్ఖకొరికినంతసేపట్లో మందారం ఎదురునిలిచి ఆమె వైనాన్ని కళ్ళతో జుర్రేయచ్చుకదరా కుంకపరంధావయ్యలూ!” అని మీరు అనేయచ్చు చల్లపల్లికరణం గారిలా హుందాగా…!!

కానీ అనేకూడదు! ఎందుకంటే…మందారం..”ఫ్రoట్గ్రౌండ్” మాట అటుంచి “బాక్గ్రౌండ్” వింటే వెన్నులో చలి హిమాలయాల అమ్మ పెనిమిటి అవుతుంది.

సదరు విషయం కొంత విపులీకరిస్తా అవధరించండి….

ముమ్మిడివరం గేటుదాటేసేసి… అటుగా వెంకన్నగుడికిపోయే దారిలో

సరస్వతీబాయిగారి ఆసుపత్రి దాటి కూసింత ముందుకెళ్లి కుడిచేతివైపు తిరిగి మళ్లీ కూసింత వెళ్తే అదే శ్రీరాంపురం.

కలలకుర్రోళ్ల రసరాజధాని.

అక్కడే ఉంటూ… ప్రౌఢఢక్ఖలా జయభేరివేసుకుని ఊరినో ఊపు ఊపే సదరు మందారం… ఊహతెలిసి…ఓణీ బిగించినకాడనుంచీ…. కన్నెరికందాకా..’నల్లసత్యంఇలాకా’నే అనేది బహిరంగరహస్యం.

ఇహ “నల్లసత్యం” అంటే…తుమ్మమొద్దు స్వరూపం,వ్యాఘ్హ్రశ్వరం ప్రభంత ఎత్తూ..మర్రిమానంత లావూతో ఊరికో పెద్దదిక్కు.

మోకాళ్ల దిగువాయిగా గీరుఅంచు పంచె…ముతకలాల్చీ,అందుండి పొడుచుకొచ్చే పొట్ట,చేతిపదివేళ్లకూ శ్రీవారే హాశ్చర్యపోయేన్ని ఉంగరాలూ…మెడలో మోయలేనంత బంగారగొలుసులు…వీటినన్నిటిని మించి కొరకంచుల కళ్ళు, కోరమీసాలూ… అబ్బో సత్యం వంటిపైనున్న సరంజామా భీభత్సమే చూపరులకు.

పొట్టపైవరకు మాత్రమే గుండీలు పెట్టుకుని..”రా..దమ్ముంటే చూసుకుందాం..” అనేలా గుండెల్ని చూపిస్తూ…పైకి సైకిల్షాప్ బిల్డప్ ఐనా…లోపల సెట్చీటీ రౌడీసెటప్.

చక్రవడ్డీల రారాజు…ఎదురులేని నోటి దూ….!బూతుల హెడ్డాఫీస్…ఇక ఎడమచేతి పదునుకు ఎన్ని దవడపళ్ళ సాక్ష్యమో జనాలకు తెలుసు.

ఇవీ శ్రీ నల్లసత్యం భుజకీర్తులు గుండెలవిసేలా.

ఖర్మకాకపోతే వీడే ఓ పెద్దమనిషి ఊర్లో గుళ్ళకి.

చేతిచమురు వదలకుండా గుడి సంబరాలు పురమాయించి చేయించడంలో చేతికి నాలుగు బంగారుమురుగులు వేయించుకున్న దిట్ట.

ఎంత సిసలైన క్రూరుడో అంత దైవభక్తికి ప్రతీక.

అందుకు సాక్ష్యం..నుదుటన అలమి ఉండే గంగసిందూరపునామం. కుడిచేతికి కట్టిన రక్షలూ.

ఆ బొట్టు వాడికి పచ్చబొట్టే నాకు తెలిసి.

అసలు ఆరూపం…

పత్తికాయల్లా విడిన ఎర్రకళ్ళు… ఎడమచేతి విసురూ…ఇవి చాలవూ గుండెలు అవిసి మూలగడానికి.

కానీ…

ఈరూపం ఒకరికి మాత్రం.. కారం జల్లుకుతినే వెన్నముద్ధoత రుచి….! అవును…తనకే మందారానికే!

ఓనాడు..దేవినవరాత్రుల ఉత్సవాల్లో భాగంగా…ప్రత్యేక ఆకర్షణగా, జనరంజకంగా,నీతిబోధగా ఏర్పాటుచేసిన’చింతామణినాటకాని’కి మందారం ఓపెద్ద ప్రాయోజకురాలు.

తోటి ‘పూలసఖుల’తో వచ్చి ముందువరుసలో.కొబ్బరాకు తడికెలమీద కూర్చుని వగలుపోతూ.. జార్చేసుకున్న పమిటను సర్దేసుకుంటూ..మందారం హంగామా మామూలుగా ఉండదు…!

ఎంతంటే స్టేజిమీది నటులకూ ఈ వైనం శృంగారసునామీ…చెప్పే నాలుగు డైలాగులు మరచిపోయేలా!

పెదవి కొరుకుళ్ళో…క్రీగంటిసైగలొ… పమిట తాడింపులో,అకారణ సకిలింపులో,అత్తరు గుభాళింపులో…స్టేజ్ లైటింగ్ మీదపడి మెరిసే చీర మెరుపులో….

పైవారినే కాక,ఊరిజనాన్నిమించి…. నల్లసత్యాన్ని అపరిమితంగా ఆకర్షించి,ఖండ్రిక కోవాముద్దలా ఊరించాయి.

మందారానికి మాత్రం సత్యం కేజీల బంగారుసరంజామా మనసుని ఊరించింది.

ఇంకేం! సత్యంఖాతా మందారంఇంటి మూలగదిలో తెరుచుకుంది.

ఓం ప్రథమంగా…రంగపూజ తాంబూలంతో మందారబృందానికో మాంచి ఛాన్సు ఇచ్చాడు సత్యం..తన కూతురి పెళ్లివంకన.

లక్షలు కట్నంఇచ్చే బావగారి

సరసరసికత తెలిసిఉన్న వియ్యాలారు చొంగలు పొంగించుకుంటూ.. ‘సరే..’ అనగానే ఆరాత్రి మందారoప్రతిభ రేకలు రేకలుగా విచ్చుకు మరీ రసికుల్ని విప్పసారా మత్తులో ముంచి… నానబెట్టింది…!

ఈ విషయం కోనసీమకోడై కూసింది.

ఇదిగో ఈ రంగం మందారాన్ని…బాగా ఆకర్షించింది.అంతే..

‘మందార’పువ్వు..నల్లసత్యం చెవిని అలంకరించింది.

ఇంకేముంది…రాజు తలుచుకుంటే…!!

ఇహ ఆప్రాంతం మందారానికి అడుగుమడుగులొత్తింది.

గుమ్మంలో పాలగేదెలు,అరుగుమీద తామరాకు వేడిటిపినీలు,మధ్యాహ్నం కోడికుర్మాలు…రేత్రికి దోరసీకులు.

ఇహ పండగలకి విందుపొందు పసందులతేనెపనసతొనలు.

ఇన్నిదొరికే వేళ మందారానికి లోటుఏమి?

సత్యానికి ఇంతకన్నా స్వర్గం ఏమి?

ఐతే….

కుర్రకారుకు మాత్రం లోటున్నరలోటు!సత్యం భయాన మందారం సింగారం నేత్రపర్వంగా ముందునుంచి జుర్రేయలేకపోయావని.

చిత్రంగా ఊరిముదుర్లకు మందార వైభవం పాతచింతకాయతొక్కు కావచ్చు.కానీ!టెంకముదిరి పీచుగడ్డాల..నునులేత మీసాల కుర్రకారుకు ఆమె ఓ కోటిపల్లి కొత్తకొబ్బరి.

తననోపాలి ముందునుంచి చూసితరించాలనే ఉత్సాహం వారిలో!

అనుకున్నట్టే…ఆశపడ్డట్టే

సంకల్పం వారి మదిగదితలుపును ఠపీమని కొట్టింది ఓనాడు!

కారణం..

సత్యం ఎదో కేసు విషయమై కాకినాడ కోర్టుకు వెళ్లడం.

ఇదో మహావరం కుర్రోళ్ళకి!!

ఎందుకంటే షాపులో నల్లగుండ్రాయిలా కూర్చున్నా…చుట్టూఉన్న అలగా,సోంబేరి నాయాళ్ళు ఏజంట్లు కాగా…ఊర్లో ఏ చీమ చిటుక్కన్నా..ఏప్రాణం పుటుక్కన్నా విషయం సత్యం చిగురుచెవులకు చేరాల్సిందే…!

ఐతే…బృందంమొత్తం కేసులో ఇరుక్కుని కోర్టుకి హాజరు కావాల్సి ఉందన్న కారణాన…సత్యం కాన్వాయ్ అట్టహాసంగా కాకినాడ కదిలింది.

అంతే!

ఇహ కుర్రోళ్ల చూపుకూ…చొంగకూ అడ్డం లేకుండాపోయింది.

‘ఇప్పుడు మందారాన్ని ఎగాదిగా చూచుట ఎలా?’ అని ఐన్స్టీన్ అమ్మమొగుళ్లలా ప్లానుల మీద ప్లానులు…వేస్తున్నారు కుర్రాళ్ళు!

చిత్రం..వీళ్ళు ఒకటి తలిస్తే… మందారం ఫ్రెండ్ ‘బండలక్ష్మి’ మరోటి తలచి…తన ‘రొండోమొగుడి మూడోకూతురి ఒకటోపిల్లాడి’ పుట్టినరోజు వేడుకకు ధూమ్ధామ్ ఆహ్వానం మందారకు చేరవేసింది.

ఇంకేముంది…మందారం మంది మార్బలంతో…ఈ కుర్రాళ్ళ పక్కవీధికే రానే వచ్చింది.

కథ ముందు చేసిన మందారంవర్ణనలక్రమం అలికిడి…అలజడి రేకిస్తూండగా కుర్రాళ్ళ కళ్ళు శాటిలైట్ కెమెరాలై వీధిమలుపును స్కాన్ చేస్తున్నాయి.

శుభఘడియలు వచ్చి మందారం అడుగు వీరికంట పడింది.

అంతే అంబరాలంటే సంబరంగా… బండలక్ష్మి తననెచ్చెలికి ఏర్పాటుచేసిన ‘ధూం’తో వీళ్ళూ ‘ధామ్’ అయ్యారు!

ఒకటే..కడియపులంక పుష్పవృష్టి… వేటపాలెం తారాజువ్వల తరంగం… రోడ్డంతా ‘పెటేపుకాయల’వీరమోత… ఇహ.. తాసామర్ఫాలూ,రాండోళ్ళూ,కోలటం

అదో జాతరఆహ్వానం..మందారానికి!

పట్టపగ్గాలులేని కుర్రబృందం… మందారం స్వాగత సత్కారాలకు పెద్దపీట వేశారు…అన్నీ తామై సంబరం చేశారు. మoదారపు హుందాతనపు వైభవంచూసి!

ఆనక ఆమెతీరు దగ్గరసా చూసి..   వెర్రెత్తిపోయి ఒకరినొకరు అభినందించుకున్నారు.

ఆపై ఆహ్వాన సంరంభం చాలించి,

“మందారంరూపం”చూసి తృప్తిపడి… సంతృప్తిపడి సేదతీరారు కాలువవార గున్నమావితోపుకువెళ్లి.

*******************************

“ఐతే!పెద్దరెడ్డయ్య చెప్పిన తీరేనా.. మందారానిది…నిజంగా అలానే ఉంటుందా…?”

“ఒరినీయబ్బా!ఇన్నిరోజులుగా వాకబులో తేలిన నూరుపైసల నిజం అదేరా మావా….!”

“అలా ఎలారా?నమ్మశక్యం కావట్లే…ఓసారి ఇదేవిషయం మాఇంట్లో భోజనాలదగ్గర ‘నర్తనశాల’ సినిమాచూస్తూ తెగ మాటాడేసుకున్నాం…

మాతాతగారైతే ముసిముసినవ్వులే మామ్మచెప్పే మందారం వర్ణన వింటూ….!”

“ఒరే… కథ పెద్దడవడం తప్ప ఉపయోగం లేదు…ఇహ మాటలాపి చేతల్లో దిగి…మందారాన్ని సాంతం స్టడీచేసి…ఓ నిర్ణయానికొచ్చి… నిజమైతే సంబరం చేసుకుందాం….!”

ఇదీ కుర్రాళ్ళ తీరుమానం.

వారి తపన ఫలించిన వేళ ఇదిగో.. ఈవేళ!!

ఆవైనం…ఇదో…ఇదే…

*******************

మందారం…

“ముందునుంచి…స్ఫురద్రూపం…

మాంచి ఒడ్డూ..పొడుగు…. నిమ్మపసిమి..తీరు తీరు కురులూ… విశాలమైన నుదురూ…చక్కని కళ్ళూ…కొటేరు ముక్కూ… జున్నుముక్క బుగ్గలు.. బెల్లoముక్కగడ్డం పొడుచుకు వచ్చి..సమాంతరభుజాలు…విశాల వక్షం..అజానుబాహువులు.. చిరుబొజ్జ..!

తీక్షణంగా చూపు…రూపు!!

ఎదో తెలియని సమ్మోహనమంత్రం ఉపదేశంపొంది ఇంత జనాకర్షణతో ఊరు హృదయాలని కొల్లగొట్టడం….ఇదో వైభవం…!!

అందుకే…కుర్రగ్యాంగ్లో ఈ క్యూరియాసిటీ….అది మందారంలో ప్రస్ఫుటం అవ్వడంతో… ఎగిరి..ఎగిరెగిరి గంతు!

మళ్ళీతోటలో చేరిన ఈ కిష్కింధులు ఆనందంకి అక్కడ చెల్లాచెదరైన బీరుసీసాలే సాక్షి!

“ఐతే.  ఒరేయ్….మీ నానమ్మ చెప్పినట్టు మందారం “పెద్దఎన్ఠీఆర్” పొలికల్లోనే ఉందిరా…ఏమో అనుకున్నా….చూడగానే పిచ్చెత్తిపోయా….!”

“కదా..నేనూనూ…రూపమే కాదు…నడక…మాట….సూపర్రో బాబోయ్….!”

“ఒరే గుర్తుందా…విఠలాచార్య ఓ సినిమాలో వేయించిన కోలాటంపాటలోని ఆ ఏంటీవోడి ఆడవేషం కన్నులముందుకి ఇలా కదలి వచ్చేసిందేంట్రా..హమ్మో….!”

“ఏమైతేనేం…. ఇంట్లోవాళ్ళని బ్రతిమాలి…మద్రాసెళ్లి ఎంటీవోడి ఇల్లువెదుక్కుని ఒక్కనిముషం చూసేకంటే… మనూళ్ళోనే ఉంటూ…ఈ”ఎంటీమందారాన్ని’ రోజూచూసుకు తృప్తిపడదాం…!”

“అవునురా…ఇందాకట్లా బ్రహ్మరథం పడదాం….పడుతూనే ఉందాం!!ఆయన ఎలానూ మనకి దొరికడు…!”

“మరే… ఎంతకంతే ఎంకటలక్ష్మి”!

“సరేనా…!!!”

“సరేరా సామీ…నమస్కారం..!”

“ఇహ…ఈ ఎంటీమందారానికి మరోసారి జేజేలు చెప్తూ….ఈ చివరి బాటిలూ… చివరి సిప్పూ షేర్……!”

“అవునోరే!మరి సత్యంగాడూ…..??”

“తెల్దెటీ…ఆడు “ఎంటీవొడికి వీరఫాన్”…. అందుకే మందారాన్ని మంచంకోడుకు కట్టేసి..తనదగ్గరే అట్టి పెట్టేసుకుని తెగ సుఖభోగించేస్తన్నాడు…హిహి…..!!”

*******

కాలువవార మామిడితోపు నవ్వులపువ్వులు పూస్తోంది!

దూరంగా ఈ తంతుచూస్తూ,అక్కడి మాటలువింటున్న కోకిలమ్మ….

“ఐతే!ఎంటీవోడి బొమ్మనోపాలి చూడాలని నిశ్చయానికి వచ్చి… ఊళ్ళోకి రివ్వుమంది…!

‘ఆకుచాటు పిందె తడిసే….కొమ్మచాటు పువ్వు…కుకుకూ..’

అని..పాడుకుంటూ!

***************

‘కూచి’

చిత్రకారుడు